Pałacyk Oborskich

Harceriana

Stanowią sporą grupę eksponatów, sukcesywnie powiększaną. Tworzą ją m.in. krzyże (w tym unikatowy krzyż konspiracyjny, produkowany podczas okupacji we Flugzeugwerk Mielec), liczne fotografie zgromadzone w dziale Fotografii, i przedwojenny, z lat 30. XX w., mundurek harcerski. Uzupełnieniem jest obszerne, liczące kilkadziesiąt teczek Archiwum Harcerskie Janusza Krężela, kolekcja afiszy i plakatów dotycząca tej tematyki oraz m.in. „Księga Pamiątkowa Drużyn Harcerskich w Mielcu”, w której wpisy zapoczątkowane są od 1925 r., przechowywane w Archiwum Historycznym, oraz duży zbiór wydawnictw harcerskich zgromadzonych w bibliotece muzealnej.

Judaika

Zbiór zawiera stosunkowo niedużą liczbę eksponatów. Zgromadzone są w nim przedmioty pochodzenia żydowskiego, w zdecydowanej większości związane z religią żydowską. Wśród nich należy wymienić rodał – pergaminowy zwój Tory, okazałą menorę (siedmioramienny świecznik), lampki chanukowe, balsaminkę i puszkę na etrog. Z kolei wśród eksponatów związanych z indywidualną modlitwą Żydów znajdują się m.in. tefilin (pudełeczko zawierające teksty biblijne) i filakterie. Zbiór dopełniają dokumenty przechowywane w zasobach Archiwum Historycznego (m.in. podania Żydów mieleckich o wydanie dowodu osobistego).





Historia

Jest to drugi pod względem liczebności eksponatów (po fotografii) dział Muzeum.

Zdecydowaną większość znajdujących się w nim przedmiotów stanowią tzw. mieleciana. Część zbiorów wchodzących w skład działu, niezwykle bogatych i różnorodnych, można podzielić na kilka grup tematycznych.

    • Judaika
    • Harceriana
    • Militaria
    • Numizmaty
    • Szkolnictwo





Zbiory

Podstawowymi zadaniami każdej placówki muzealnej są: gromadzenie, przechowywanie, konserwacja, opracowywanie naukowe oraz udostępnianie i informowanie, w formie drukowanej, ale i coraz częściej elektronicznej, o wynikach swej działalności (również wystawienniczej), prowadzonych pracach badawczych itp.

W ciągu ponad 30 lat istnienia Muzeum Regionalnego w Mielcu jego zasoby osiągnęły stan kilkudziesięciu tysięcy eksponatów. Jest to olbrzymia liczba (jak na tego typu placówkę), na którą składają się przedmioty w zdecydowanej większości dotyczące historii Mielca i regionu – tzw. mieleciana. Ich pozyskanie odbyło się głównie poprzez dary (szczególne znaczenie ma tutaj zbiór ponad tysiąca eksponatów przekazany pierwotnie w depozyt, a następnie podarowany dla Muzeum w 1993 r. przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Mieleckiej im. W. Szafera w Mielcu, będący zaczątkiem całości); o wiele mniej zostało zakupionych do zbiorów muzealnych. Depozyty stanowią niewielki ułamek całości. Część przedmiotów ma znaczną wartość historyczną i artystyczną; wszystkie odkrywają przed nami przeszłe dzieje, głównie naszej „Małej Ojczyzny”.
Do tej pory zbiory muzealne opisane zostały m.in. w Katalogu zabytków sztuki i publikacjach jubileuszowych mieleckiego Muzeum z lat 2002 i 2008. Całość zgromadzona jest w dwóch budynkach – Pałacyku Oborskich i w „Jadernówce” (zbiory fotograficzne).

Eksponaty przechowywane w Pałacyku, głównej siedzibie Muzeum, podzielone są na kilka działów:

    • Historia
    • Archiwum Historyczne
    • Sztuka
    • Etnografia
    • Archeologia

      Dopełnieniem wymienionych grup eksponatów są przedmioty wyposażenia mieleckich domów mieszczańskich, m.in. odzież, sprzęty techniczne (m.in. maszyny do szycia, zegary, radia itp.), przedmioty codziennego użytku (m.in. wózki dziecięce) itp.

 

 

Siedziba

palacyk pocztowka mSiedzibą główną Muzeum Regionalnego jest od 2001 r. Pałacyk Oborskich, należący niegdyś do rodziny hrabiów Oborskich. Oborscy zostali właścicielami majątku mieleckiego w 1891 r. W tym miejscu stał dwór z pocz. XIX w. wybudowany przez Suchorzewskich, będący centrum założenia dworsko-folwarcznego, który jednak nie spełniał, ze względu na skromne założenie, oczekiwań nowych właścicieli. Nie stanowił należytej wizytówki hrabiowskiej rodziny i nie podkreślał jej statusu społecznego. W pocz. XX w. hr. Wacław Oborski (1847-1914) zwrócił się do rzeszowskiego architekta Kazimerza Hołubowicza o wykonanie planów rozbudowy swej siedziby, która miała polegać na dobudowie od pn. strony do starego dworu nowej piętrowej części i scalenia całości w jedną bryłę. W 1905 r. pałacyk Oborskich, bo taka zwyczajowa nazwa utrwaliła się w opinii mielczan, był już gotów. Z czasem planowano rozbudowę starszej części, do czego jednak z powodu śmierci właściciela w 1914 r. nie doszło.

Hołubowicz zaprojektował Oborskim siedzibę w typie miejskiej "willi w ogrodzie", jakie pojawiły się w większych miastach ówczesnej Galicji. Była to architektura niezwykle malownicza, zadomowiona zwłaszcza w modnych kurortach.

palacyk3 mPałacyk Oborskich to budynek złożony z dwóch brył: frontowej, murowanej z cegły, na kamiennym cokole i tylnej - starego, parterowego dworu, z pocz. XIX w. W rezultacie całość tworzy dzisiaj nieregularny rzut, z programem przestrzennym rozwiązanym w dwóch oddzielnych układach. Bryła frontowa jest rozczłonkowana, złożona z części parterowych i piętrowych, nakrytych oddzielnymi dachami o zróżnicowanych kształtach, pokrytych dachówką ceramiczną w różnych odcieniach czerwieni. Urozmaicają je lukarenki z ostrosłupowymi daszkami oraz wysokie kominy, przydające bryle malowniczości. Każda elewacja pałacyku została rozwiązana inaczej. Architekt zastosował bogaty zestaw elementów architektonicznych. Wygląd nowej siedziby Oborskich odegrał dużą rolę w życiu Mielca, stając się wzorem do naśladowania przy budowie domów miejscowego, bogatego mieszczaństwa. Dodał miastu urody, wdzięku i oryginalności. Stał się tematem prac malarskich i rysunkowych miejscowych i przyjezdnych artystów, co trwa do dziś.

rodzina oborskich mOborscy zgromadzili w swej siedzibie liczne dzieła sztuki i bogatą bibliotekę. Kolekcja prac malarskich i rysunkowych to była głównie pozostałość po Maksymilianie Oborskim i jego przyjacielu Piotrze Michałowskim. Tu m.in. znajdował się jego portret konny pędzla Michałowskiego, który można dziś podziwiać w galerii narodowej w krakowskich Sukiennicach. Były także znaczące zbiory po spokrewnionym z Oborskimi Kamilu Cyprianie Norwidzie oraz kolekcja miedziorytów, głównie niderlandzkiego i niemieckiego pochodzenia. Wnętrza pałacyku gustownie urządzono starymi, intarsjowanymi meblami z XVIII i XIX w. Funkcjonowała tu także kaplica dworska.

W okresie II wojny światowej pałacyk był nadal użytkowany przez swych właścicieli. Dopiero po zajęciu tych terenów w sierpniu 1944 r. przez Armię Czerwoną zostali oni usunięciu ze swego domu i pozbawieni majątku w wyniku reformy rolnej. Musieli opuścić Mielec. Zamieszkali w Zelczynie, w okolicach Krakowa. Pałacyk użytkowany przez różnych, przypadkowych najemców został mocno zniszczony. Po wojnie mieścił się tu m.in. hotel robotniczy, a potem baza samochodowa PKS. Kolejnym właścicielem, tym razem na dłużej, zostało Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, które w latach 60. przeprowadziło typowy, "gomułkowski" remont. Usunięto m.in. zabytkowe piece i uproszczono znacząco więźbę dachową, pokrywając go blachą, co zmieniło także wygląd pałacyku.

palacyk2 mDecyzja władz miasta przekazująca ten obiekt nowopowstałemu w 1978 r. Muzeum Regionalnemu, spowodowała podjęcie decyzji o jego generalnym remoncie. Po trwających dość długo pracach dokumentacyjno-adaptacyjnych i remontowo-budowlanych, przywracających pałacykowi jego dawny, historyczny wygląd, został on ostatecznie oddany uroczyście do użytku w dniu 22.06.2001 r. Wydarzeniu temu towarzyszyła wystawa "Rękopisy, starodruki i dokumenty" ze zbiorów własnych Muzeum, inaugurująca jego działalność w nowej siedzibie.  Od tej chwili pałacyk pełni rolę siedziby głównej Muzeum Regionalnego, które od 1.01.1998 r. działa w strukturach formalno-prawnych Samorządowego Centrum Kultury i jest wykorzystywany także jako obiekt reprezentacyjny władz miasta.

Równocześnie, w końcowym etapie prac rozpoczęto także rewaloryzację otaczającego pałacyk parku krajobrazowego, tak aby stanowił integralny, historyczny układ dworsko-parkowy, a także by spełniał funkcję rekreacyjno-wypoczynkową dla mieszkańców miasta.